کد خبر: ۱۵۶
تاریخ انتشار: ۰۲ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۵:۰۳
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان

رييس دانشكده علوم انساني و اجتماعي واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي ‌مشكلات روزنامه‌نگاري در دهه چهارم انقلاب اسلامي‌را در مقايسه با دوره‌هاي مختلف روزنامه‌نگاري بيان كرد.دكتر سيد وحيد عقيلي معتقد است كه مطبوعات مي‌توانند در شكل‌گيري جامعه آرماني عمل كنند به شرط آنكه روزنامه‌نگاران حرفه‌‌اي در آنها مشغول به كار باشند. او درباره اينكه در دوره‌ها و دهه‌هاي بعد از انقلاب، چه عواملي باعث رونق مطبوعات شده‌اند؟ چه از لحاظ تيراژ و چه از لحاظ محتوا، مطبوعات با فراز‌وفرود‌هاي بسياري روبه‌رو بوده‌اند؟
 گفت: عوامل متعددي را مي‌توان ذكر كرد كه هر كدام موضوع چندين تحقيق خواهند بود. اگر به وضعيت مطبوعات در زمان انقلاب مراجعه كنيم، خواهيم ديد كه تيراژ مطبوعات ايران با جمعيت حدود 45 ميليون بيشتر از شرايط فعلي بوده و مخاطبان بسياري به سراغ مطبوعات مي‌رفتند و به عبارتي ميزان خوانندگي مطبوعات بيشتر بوده است.او ادامه داد: در دوره‌‌هاي ديگر نيز اين اتفاق رخ مي‌دهد و سال‌هاي طلايي مطبوعات ديده مي‌شود. 
مطمئنا اين عواملي كه مي‌گويم در شكل‌گيري شرايط فوق دخيل خواهند بود. يكي از عوامل فضاي موجود است كه از نظر فرهنگي، اجتماعي و سياسي بايد مورد بررسي قرار گيرد. مبحث ديگر، اهميت حوادثي است كه در جامعه رخ مي‌دهد. يكي‌ديگر هم بحث تكنولوژي است، يعني تكنولوژي‌هاي نوين ارتباطي و تاثيري كه بر حوزه مطبوعات نوشتاري مي‌گذارند. فرهنگ عمومي‌جامعه و البته مسائلي مثل آموزش و بحث نظارت هم از ديگر عواملي است كه بر فعاليت مطبوعات تاثير‌گذار است. هر يك از اين شاخصه‌ها در افزايش يا كاهش تيراژ مطبوعات بايد بررسي شوند.وي ادامه داد: در جريان انقلاب اسلامي، خبرهاي بسيار زيادي شكل گرفت و حوادث بعد از آن در فعاليت مطبوعات تاثير داشت؛ وقوع جنگ، شروع دوران سازندگي، بحث تحريم‌ها و تهديد‌هاي اسكتبار جهاني و تشديد اين مسائل همواره در صدر اخبار مطبوعات بودند، اما بايد در نظر گرفت كه ايران هميشه از نظر مسائل داخلي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي همواره پرخبر بوده است. 
متاسفانه نگاهي كه كشور‌هاي غربي و در راس آن ايالات متحده به ما داشته، نگاه غيرمنصفانه‌اي است.به گفته او كشور ايران هم در صحنه داخلي، هم صحنه منطقه‌اي و هم در سطح بين‌المللي همواره خبرساز بوده است. بنابراين از نظر محتوا، مطبوعات ما سرفصل‌ها و عناوين درخوري جهت پردازش داشته‌اند و همين موضوع باعث مي‌شود تا از مطبوعات همواره انتظار داشت كه پرخبر باشند. 
در جامعه‌ هميشه اخبار دسته اول از مسائل مختلف فرهنگي، اقتصادي و سياسي وجود داشته است.او گفت: در بعضي از دوره‌ها، نگاه به مطبوعات و حمايت از روزنامه‌نگاران به نحوي بوده كه دستاورد اهالي مطبوعات بهتر از دوره‌هاي ديگر بوده است. صدور مجوز، اجازه فعاليت، مسائل رفاهي، وجود انجمن‌ها و سازمان‌هايي كه از خبرنگاران و دست‌اندركاران مطبوعات دفاع كنند و يك حاشيه منطقي حمايتي براي آن‌ها بسازند، از جمله مسائلي هستند كه باعث مي‌شود مطبوعات در يك دوراني بيشتر شكوفا شوند. در همين دوران، حضور خبرنگاران حرفه‌اي و خبرنگاراني كه سالياني دست‌اندر كار توليد محتوا بودند، حائز اهميت است. در بعضي از دوره‌ها، ممكن است چهره‌هاي مطبوعاتي مثل قبل فعاليت نكنند و مطبوعات از افراد حرفه‌اي براي توليد خبر تهي باشند.او درپاسخ به اينكه آيا مي‌توان يكي از دلايل عدم حضور خبرنگاران در مطبوعات نوشتاري را حضور مطبوعات غيرنوشتاري دانست؟ تاكيد كرد: اين اتفاق در كشور ايران افتاده است. ورود تكنولوژي‌ جديد باعث مي‌شود، برخي از رسانه‌هاي مكتوب تيراژ‌شان كم شود. به عبارت ديگر برحسب تئوري نياز‌جويي يا ارضاي برخي از مخاطبان مطبوعات شايد جذب رسانه‌هاي جديدي مثل شبكه‌هاي خبري، ماهواره، يا اينترنت شوند. بنابراين ممكن است نوعي كاهش خواننده مطبوعات وجود داشته باشند.به گفته او وقوع اين رويداد در ايران طبيعي است كه هميشه با آمدن تكنولوژي جديد ارتباطي، رسانه قبل تحت تاثير قرار مي‌گيرد. در خيلي از كشور‌ها در كنار افزايش شمارگان رسانه‌هاي مكتوب، رسانه‌هاي ديجيتالي هم شمارگانشان بالا مي‌رود. در ژاپن، آساهي شيمبون، در عين حال كه تيراژ چند ميليوني دارد، روزبه‌روز بر تعداد مراجعه‌كنندگان به سايت هم افزوده مي‌شود. او ادامه داد: در ايران تعداد تيراژ نشريات بسيار پايين است. در واقع محصولات فرهنگي چون نشريه يا حتي كتاب در سبد خريد ايرانيان جايي ندارد. اين گفته شما به بحث فرهنگي بر مي‌گردد كه در بالا هم به آن اشاره كردم. متاسفانه تيراژ رسانه‌هاي مكتوب ما بسيار پايين است. 
در كنارش ميانگين تيراژ كتاب هم خيلي كم است. طبق صحبت‌ها و ارقام، متوسط تيراژ كتاب 750 تا 1000 نسخه است. در حوزه فرهنگي خواندن كتاب هم آن‌گونه كه بايد تشويق شود، نيست. مي‌شود حدس زد در جامعه‌اي كه خواندن كتاب و خريد آن مورد توجه قرار نمي‌گيرد، مطالعه مطبوعات هم رونق چنداني نداشته باشد؛ عكس اين گفته هم صادق است. تنها راه برون‌رفت از اين شرايط اقدام مسوولان جهت تشويق مردم به مطالعه است.او درباره اينكه جايگاه آموزش در مطبوعات در كجاست؟
خاطر نشان كرد: بحث آموزش دست‌اندركاران مطبوعات مهم است تا بتوانند مطبوعات مكتوب را از نظر محتوا و معيار‌هاي روزنامه‌نگاري استاندارد منتشر كنند. به نحوي كه شما بتوانيد در نشريات تفسير‌ها و مصاحبه‌هاي دسته‌ اول و محتوايي كه ناشي از ذوق و هنر كار روزنامه‌نگاري است، را ببينيد. متاسفانه در طول سال‌هاي گذشته در رسانه‌هاي مكتوب كمتر شاهد اين امور بوديم. بعضي‌ها معتقدند آموزش روزنامه‌نگاران حرفه‌اي در سال‌هاي گذشته درجهتي بوده كه نسبت به سال‌هاي طلايي روزنامه‌نگار حرفه‌اي نداريم.
او با اشاره به حرفه‌گرايي گفت: يعني كساني كه در حرفه مطبوعات كار مي‌كنند، بايد كار اول و آخرشان و شايد تنها كارشان توليد محتواي رسانه باشد. خيلي از دست‌اندركاران مطبوعات چند شغله‌اند. قاعدتا كيفيتي كه ما از يك فرد چند شغله مي‌توانيم انتظار داشته باشيم، به مراتب كمتر است و اين فرق مي‌كند با كسي كه كارش صرفا و عملا روزنامه‌نگاري است. به گفته او روزنامه‌نگاري كه بتواند تحصيلات خودش را ادامه دهد، دوره‌هاي مختلف را ببيند و درآمدش در حدي باشد كه مايحتاج اوليه زندگي‌اش برآورده شود، حتما مي‌تواند محتواي قابل توجه‌اي منتشر كند. اين روزنامه‌نگار فرق مي‌كند با روزنامه‌نگاري كه مجبور است در شركتي كار حسابداري انجام دهد يا كار توليدي بكند يا كارمند باشد و قسمتي از روز را توليد محتوا كند. 
اگر روز‌‌نامه‌نگاران با يك شغل مثل روزنامه‌نگاري بتوانند امرار معاش كنند، مطمئنا كيفيت كارشان هم بالا مي‌‌آيد.اين كارشناس درباره تفاوت ميان مطبوعات دولتي، شبه‌دولتي يا خصوصي از نظر كيفيت و محتوا گفت: ما روزنامه‌هاي دولتي داريم كه محتواي قابل قبولي دارند. يكسري نويسنده و خبرنگار دارند كه توليد محتوا مي‌كنند.
 در روزنامه‌هاي دولتي و با يارانه ما محتوا را مي‌بينم. در عين حال در بخش خصوصي محتواي خوب را مي‌بينيم، هرچند كه قيمتشان خيلي بالا است، ولي خوانندگاني را داريم كه قيمت بالا را قبول مي‌كنند، چون خواهان مطلب خوب هستند. روزنامه‌هايي هم داريم كه به مدد تيراژ بالا، پرسنلي را دارند و توليد خوب مي‌كنند، اما بحث اين است كه آيا در همه روزنامه‌ها محتواي استاندارد برآورده مي‌شود يا نه.او ادامه داد: فكر كنم من حيث‌المجموع در اين نشريات، انتظار فعاليت روي معيار‌ها و اصول حرفه‌اي هنوز بالا است. روزانه حوادث داخلي، منطقه‌اي و بين‌المللي بسياري اتفاق مي‌افتد، ولي شما يك تفسير درخور در هيچ يك از روزنامه‌ها پيدا نمي‌كنيد. اين يك عيب است. اينجا مالكيت مهم نيست. ما محتواي لازم را در مطبوعات نداريم.
 نمي‌توان به‌طور دقيق گفت كه يارانه و امتيازات دولت كه از طريق وزارت ارشاد مي‌رسد، مشوق خوب براي توليد محتواي خوب و استاندارد است.او درباره اينكه آيا مطبوعات ما به گونه‌اي در حال پوشش‌دادن خبرگزاري‌ها هستند؟ گفت: بله اگر ما نشريات را تحليل محتوا كنيم و ميزان اخبار توليدي توسط روزنامه‌نگاران و خبرنگاران خود نشريه را با اخباري كه از سايت‌ها، برنامه‌هاي ماهواره‌اي، خبرگزاري داخلي و خارجي كار مي‌شود، مقايسه كنيم، تحليل محتوا نشان مي‌دهد كه متاسفانه توليد داخلي نشريات ما در حد بسيار بسيار پايين است. به عبارتي اعتبار يك روزنامه به اين است كه با خط مشي‌اي كه دارد، از دست‌اندركاران خودش توليد داخلي داشته باشد.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: